Choć dla wielu osób jest to temat tabu, w praktyce nietrzymanie moczu to problem częstszy, niż może się wydawać. W dodatku dotyczy on zarówno kobiet, jak i mężczyzn (1). Co więcej, nie zawsze wiąże się wyłącznie z podeszłym wiekiem – zdarza się również w ciąży, po porodzie, w okresie zmian hormonalnych czy w przebiegu różnych schorzeń.
Objawy z kolei mogą mieć różne nasilenie, od sporadycznego popuszczania moczu podczas śmiechu czy kichania, po częste, trudne do opanowania „wypadki”. Dziś przybliżymy Ci ten temat i podpowiemy, jak możesz sobie z nim poradzić – Ty lub bliska osoba, która się z nim boryka.
Jakie objawy mogą wskazywać na nietrzymanie moczu?
Pierwsze objawy nietrzymania moczu bywają subtelne i łatwe do zbagatelizowania, a sam problem może rozwijać się stopniowo. U części osób na początku występuje niewielkie, mimowolne popuszczanie moczu podczas aktywności zwiększających ciśnienie w jamie brzusznej, czyli na przykład w trakcie kaszlu, śmiechu, podnoszenia czegoś ciężkiego lub podczas intensywniejszego wysiłku fizycznego.
Niepokój może budzić również nagła potrzeba oddania moczu, dużo częstsza mikcja czy trudność z odroczeniem wizyty w toalecie. Niektórym towarzyszy też silne parcie na pęcherz moczowy oraz uczucie, że opróżnia się on zbyt szybko lub w niekontrolowany sposób.
Rodzaje nietrzymania moczu
Wśród najczęściej rozpoznawanych zaburzeń wymienia się wysiłkowe nietrzymanie moczu, które pojawia się podczas wzrostu ciśnienia wewnątrzbrzusznego. Przyczyną jest często osłabienie mięśni dna miednicy oraz niewystarczające podparcie dla cewki moczowej.
Drugim częstym typem jest tak zwane naglące nietrzymanie moczu (lub inaczej nietrzymanie moczu z parcia). W tym przypadku możemy odczuwać bardzo silne, trudne do opanowania parcie, po którym może dojść do oddania moczu jeszcze przed dotarciem do toalety.
Spotyka się również nietrzymanie moczu z przepełnienia, a także schorzenie nazywane mieszanym nietrzymaniem moczu, które łączy cechy obu wcześniej wymienionych zaburzeń. Co ważne, różne rodzaje tej dolegliwości mogą wymagać odmiennego podejścia, innej diagnostyki i indywidualnego postępowania terapeutycznego.
Nietrzymanie moczu – przyczyny. Skąd bierze się ten problem?
Ryzyka nietrzymania moczu nie można oceniać wyłącznie przez pryzmat wieku, bo lista możliwych czynników jest dość długa.
Jedną z najczęstszych przyczyn jest jednak osłabienie mięśni dna miednicy. Mięśnie te odpowiadają między innymi za podtrzymywanie narządów oraz prawidłową kontrolę oddawania moczu. Na ich kondycję wpływają m.in. ciąża, poród, a także duże zmiany hormonalne. Właśnie dlatego często mówi się o zależności menopauza a nietrzymanie moczu – znaczne obniżenie poziomu estrogenów powoduje zanik kolagenu i osłabienie tychże mięśni.
Znaczenie mają również otyłość i nadmierna masa ciała (2). Dodatkowe obciążenie zwiększa ciśnienie w jamie brzusznej, co może nasilać problem. Do czynników ryzyka zalicza się też przewlekły kaszel, częste dźwiganie oraz niektóre formy intensywnego wysiłku fizycznego.
Choroby i sytuacje zwiększające ryzyko
Nie tylko hormony, wysiłek i obciążenie mogą prowadzić do nietrzymania moczu. Problemy mogą pojawiać się także w przebiegu schorzeń układu nerwowego. Dolegliwości o charakterze neurologicznym, takie jak choroba Parkinsona czy stwardnienie rozsiane, wpływają na komunikację pomiędzy pęcherzem a mózgiem, zaburzając kontrolę nad mikcją (3).
Nie bez znaczenia pozostają również infekcje dróg moczowych oraz inne choroby układu moczowego. Przewlekłe schorzenia mogą powodować częstsze oddawanie moczu, naglące parcia i dyskomfort podczas korzystania z toalety.
U mężczyzn, którzy stanowią nawet ⅓ osób zmagających się z tym problemem, dodatkowym czynnikiem sprzyjającym nietrzymaniu moczu może być powiększenie gruczołu krokowego (prostaty), które najczęściej występuje wraz z wiekiem.
Kiedy warto zgłosić się do specjalisty?
Jeżeli mimowolne oddawanie moczu powtarza się regularnie lub zaczyna wpływać na Twoje codzienne funkcjonowanie, warto skonsultować się ze specjalistą. Sygnałem ostrzegawczym może być także trudność z przewidzeniem momentu, w którym pojawi się potrzeba oddania moczu.
Nie powinnaś zwlekać z wizytą również wtedy, gdy problem zaczyna ograniczać Cię w aktywności społecznej, zawodowej czy sportowej. Nieleczone zaburzenia mogą bowiem znacząco obniżać jakość życia w dłuższej perspektywie.
Jak może wyglądać diagnostyka?
Podstawą diagnostyki jest szczegółowy wywiad medyczny. Lekarz może Cię zapytać między innymi o częstotliwość i ilość moczu, okoliczności występowania objawów, przyjmowane leki, a także, na przykład, przebyte ciąże i porody. Często wykonywane jest także badanie ogólne moczu, które pomaga wykluczyć lub potwierdzić ewentualny stan zapalny i inne nieprawidłowości dotyczące dróg moczowych.
W niektórych przypadkach specjalista może dodatkowo zlecić badanie urodynamiczne oceniające pracę mięśni pęcherza oraz mechanizmów odpowiedzialnych za kontrolę oddawania moczu, a także skierować do ginekologa, który oceni stan mięśni dna miednicy. W przypadku mężczyzn pomocny może okazać się urolog.
Nietrzymanie moczu – leczenie i dostępne metody wsparcia
Leczenie nietrzymania moczu jest zawsze dobierane indywidualnie. W wielu przypadkach pierwszym krokiem jest wdrożenie leczenia zachowawczego, które może zmniejszyć nasilenie pierwszych objawów i zapobiec rozwojowi przypadłości.
Duże znaczenie ma fizjoterapia i urofizjoterapia, w tym ćwiczenia mięśni dna miednicy. Regularny trening pozwala wzmacniać mięśnie Kegla i poprawiać kontrolę nad pęcherzem. Warto też pamiętać, że aby osiągnąć efekty, trzeba systematycznie ćwiczyć przez dłuższy czas. Pomocny bywa również trening pęcherza, którego celem jest stopniowe wydłużanie odstępów między kolejnymi wizytami w toalecie.
Do metod zachowawczych zalicza się także modyfikację stylu życia, w tym zmianę diety. Wykluczamy wówczas produkty drażniące pęcherz, uzupełniając ją o te pełne błonnika i witamin. Ważna jest również kontrola masy ciała oraz odpowiednie nawodnienie (4).
Kiedy rozważa się leczenie chirurgiczne?
Jeżeli metody zachowawcze nie przynoszą oczekiwanych rezultatów, lekarz może zaproponować bardziej zaawansowane sposoby leczenia, na przykład zabiegi zwężające cewkę moczową, stymulację nerwów kontrolujących pęcherz, a niekiedy również leczenie operacyjne (5).
Dobór terapii zależy od rodzaju zaburzenia, nasilenia objawów oraz ogólnego stanu zdrowia pacjenta, dlatego każda decyzja dotycząca zabiegów powinna być poprzedzona dokładną diagnostyką i konsultacją z lekarzem.
Nietrzymanie moczu to nie powód do wstydu!
Problem nietrzymania moczu może dotyczyć osób w różnym wieku i pojawiać się z różnych przyczyn. I nie jest ono powodem do wstydu, ale do działania! Dobra wiadomość jest taka, że obecnie istnieją skuteczne metody leczenia nietrzymania moczu, które mogą pomóc odzyskać komfort i pewność siebie!
Jeżeli zauważasz u siebie niepokojące objawy, obserwuj swój organizm i nie obawiaj się rozmowy z lekarzem. Im wcześniej zgłosisz się po pomoc, tym większa szansa na skuteczne ograniczenie dolegliwości i poprawę jakości Twojego życia.
- https://ncez.pzh.gov.pl/choroba-a-dieta/inne/nietrzymanie-moczu-wstydliwy-klopot-ale-jest-na-to-rada/
- https://www.luxmed.pl/dla-pacjenta/artykuly-i-poradniki/nietrzymanie-moczu-leczenie-objawy-i-przyczyny
- https://www.medicover.pl/szpital/leczenie-nietrzymania-moczu/
- https://ortomedico.pl/blog/dla-osob-z-nietrzymaniem-moczu/dieta-przy-nietrzymaniu-moczu-co-warto-pic-i-jesc
- https://www.klinika-promienista.com.pl/ambulatorium/ginekologia/ntm/
